Ibitunguru bitukura (oignons rouges) ni kimwe mu bifungurwa bikunda gukoreshwa mu gutegura imfungurwa mu Burundi no mu bindi bihugu. Uretse uburyohe bwavyo, birimwo intungamubiri n'ibinyabutabire bisanzwe vy'ibiterwa bishobora kugira uruhara mu kubungabunga amagara.
Ariko ikibazo abantu benshi bibaza ni iki: mbega ibitunguru bitukura vyoba bifasha mu kwongera ubwinshi bw'intanga ngabo, umuvuduko wazo n'ubwiza bwazo?
Muri iyi nkuru, turaraba intungamubiri ziri mu bitunguru, ivyo ubushakashatsi bwavumbuye, hamwe n'inyigisho z'abahinga mu bijanye n'imirire n'amagara.
1. Ni izihe ntungamubiri dusanga mu bitunguru bitukura?
Ibitunguru bitukura birimwo amazi, fibre, vitamine C hamwe n'ibinyabutabire vy'ibiterwa bizwi nka flavonoïdes. Muri ivyo binyabutabire harimwo na quercétine, ari yo imwe mu zagiye zirigwa cane kubera uruhara rwayo nka antioxydant.
Quercétine: antioxydant iri mu bitunguru
Quercétine ni ikinyabutabire gisanzwe kiboneka mu bitunguru, cane cane mu bice vy'inyuma bifise ibara. Ni antioxydant, bisobanura ko ishobora gufasha mu kurwanya ingaruka z'ibinyabutabire bishobora kwonona utugingo tw'umubiri.
Mu bushakashatsi bw'ubumenyi, antioxydants zirigwa kubera uruhara zishobora kugira mu kurinda utugingo tw'intanga ngabo kwononekara. Ariko ntibisigura ko kurya ibitunguru vyonyene bishobora gutuma intanga ziyongera canke zigenda neza.
2. Ubushakashatsi buvuga iki ku bitunguru n'umuvuduko w'intanga?
Mu mwaka wa 2017, ubushakashatsi bwasohotse mu kinyamakuru c'ubumenyi Andrology bwarasuzumye uruhara rw'igishishwa c'igitunguru (onion peel extract) ku mikorere y'intanga ngabo z'abantu.
Abashakashatsi barabonye ko ico kinyabutabire cavuye mu gishishwa c'igitunguru, gikungahaye kuri quercétine, cashobora kugira ico gihinduye ku mikorere y'intanga mu bihe vy'igerageza rya laboratwari.
Ubushakashatsi bwarerekanye ko ico gikoresho cashobora kugira uruhara mu gukangura imikorere y'umuyoboro witwa Hv1, ufasha mu bikorwa bimwe bimwe vy'intanga, harimwo n'ibijanye n'umuvuduko wazo.
Isoko: Onion peel extract regulates human sperm motility – PubMed, 2017.
3. Ibitunguru bitukura vyoba vyongera ubwinshi bw'intanga?
Kugeza ubu, nta bimenyamenya bikomeye vyerekana ko kurya ibitunguru bitukura vyonyene vyongera ubwinshi bw'intanga ngabo ku bantu.
Ubwinshi bw'intanga, umuvuduko wazo n'imiterere yazo ni ibintu bitatu bitandukanye. Bishobora guterwa n'ibintu bitandukanye, harimwo:
- Uko umuntu afungura n'intungamubiri aronka.
- Uko amagara yiwe muri rusangi ameze.
- Imikorere y'imisemburo yo mu mubiri.
- Indwara zimwe zimwe zishobora kugira ingaruka ku bihimba vy'irondoka.
- Imibereho n'ingeso za misi yose.
Ni co gituma atari vyiza kwizigira ubwoko bumwe bw'ibiribwa ngo bube ari bwo bwonyene butuma intanga ziba nyinshi canke zikora neza.
4. Ivyiyumviro vya Dr. Jorge Pamplona-Roger ku mirire
Dr. Jorge Pamplona-Roger ni umuganga n'umwanditsi w'ibitabo vyerekeye intungamubiri, ibifungurwa n'uruhara bishobora kugira mu kubungabunga amagara. Mu bitabo vyiwe harimwo El poder medicinal de los alimentos na Enciclopedia de los alimentos y su poder curativo.
Inyigisho zishingiye ku bumenyi bw'imirire zidusaba kwitwararika ibifungurwa bitandukanye, harimwo imboga, ivyamwa, ibinyantete n'ibindi bifungurwa bitanga intungamubiri zikenewe n'umubiri.
Ku bijanye n'igitunguru, igitabu Salud por los Alimentos ca Pamplona-Roger kirimwo amakuru ku ntungamubiri n'ibinyabutabire dusanga mu bifungurwa bitandukanye, harimwo n'igitunguru. Ariko ntibikwiye kumwitirira iciyumviro c'uko ibitunguru bitukura ari umuti wemejwe wo kwongera intanga.
Amasoko: Salud por los Alimentos – Jorge Pamplona-Roger.
5. Ellen G. White yigisha iki ku bijanye n'imirire?
Ellen G. White yarashimika ku kamaro ko guhitamwo ibifungurwa bifise intungamubiri no kurya ibifungurwa vyoroshe kandi vyiza ku magara.
Mu gitabu The Ministry of Healing, mu gice kivuga ku guhitamwo ibifungurwa, arerekana akamaro k'ibinyantete, ivyamwa, ubunyobwa n'imboga mu mirire y'umuntu.
Vyongeye, mu gitabu Hand Book of Health, mu gice kivuga ku mboga, ibitunguru biri mu bifungurwa vy'imboga vyavuzwe ko bishobora gukoreshwa mu mirire.
Ico twokura muri izo nyigisho ni uko umuntu akwiye kwitwararika imfungurwa zirimwo intungamubiri, aho kwizigira ikifungurwa kimwe gusa.
Ni ngombwa kumenya ko Ellen G. White atatanze icemezo c'uko ibitunguru bitukura vyongera ubwinshi canke umuvuduko w'intanga ngabo. Ntivyoba ari vyiza kumwitirira inyigisho atigeze atanga.
Amasoko:
- Ellen G. White – The Ministry of Healing, Selection of Food.
- Ellen G. White Writings – Hand Book of Health.
- Counsels on Diet and Foods – Fresh Vegetables.
6. Ni gute umuntu yokoresha ibitunguru bitukura mu mirire?
Ibitunguru bitukura bishobora kuba igice c'imfungurwa zirimwo intungamubiri zitandukanye. Ushobora kubikoresha mu buryo busanzwe:
- Kubishira muri salade hamwe n'inyanya n'izindi mboga.
- Kubiteka hamwe n'ibiharage.
- Kubiteka hamwe n'amafi n'izindi mfungurwa.
- Kubivanga n'izindi mboga mu gutegura imfungurwa za misi yose.
Ushobora kubirya ari bibisi canke bitetswe, bivanye n'uko umubiri wawe uvyihanganira n'uko ukunda kubitegura. Ni vyiza kandi kubisukura neza imbere yo kubitegura.
7. Ibindi bifungurwa bifasha mu mirire yuzuye
Aho kwizigira ibitunguru vyonyene, ni vyiza gufungura ibifungurwa bitandukanye. Nk'akarorero:
- Ibiharage: bitanga proteyine n'izindi ntungamubiri.
- Imbuto z'ibihaza: zirafise zinc.
- Dodo n'izindi mboga z'ibibabi: zirafise folate.
- Imicungwe n'amapera: birimwo vitamine C.
- Amafi: atanga proteyine n'ibinure vyiza.
- Amagi: atanga proteyine na vitamine B12.
Ibi bifungurwa birashobora gufasha mu kuronka imirire yuzuye, ariko nta na kimwe muri vyo gikwiye gufatwa nk'umuti wemejwe wo kuvura ubugumba.
8. Ni gute hamenyekana ubwinshi n'umuvuduko w'intanga?
Umuntu ntashobora kumenya neza ubwinshi canke umuvuduko w'intanga ngabo afatiye ku kuntu yiyumva, ku mabara y'amasohoro canke ku bwoko bw'imfungurwa afungura.
Isuzuma ryitwa spermogramme ni ryo rishobora gupima ibintu bitandukanye, harimwo:
- Ubwinshi bw'intanga ngabo.
- Umuvuduko w'intanga n'uko zigenda.
- Imiterere y'intanga.
- Ibindi bipimo vy'amasohoro.
Iyo hari impungenge ku bijanye n'ubuzima bw'irondoka, ni vyiza kuganira n'umuganga kugira ngo amenye isuzuma rikenewe n'ico ibisubizo bisobanura.
Isoko: European Association of Urology – Male Infertility Guidelines.
Umwanzuro
Ibitunguru bitukura ni ibifungurwa vyiza birimwo quercétine n'ibindi binyabutabire bifasha mu mirire. Ubushakashatsi bwo muri laboratwari bwarerekanye ko ibiva mu gishishwa c'igitunguru bishobora kugira uruhara mu mikorere y'intanga ngabo, cane cane ku bijanye n'umuvuduko wazo.
Ariko ntiturafise ibimenyamenya bihagije vyerekana ko kurya ibitunguru bitukura vyongera ubwinshi, umuvuduko canke ubwiza bw'intanga ku bantu.
Inyigisho za Ellen G. White hamwe n'ibitabo vy'ubumenyi bw'imirire vya Dr. Pamplona-Roger biduhimiriza kwitwararika imfungurwa zirimwo intungamubiri no kubungabunga amagara muri rusangi.


No comments:
Post a Comment